مسئول دفتر ثبت و حریم آثار تاریخی خوزستان با تشریح نتایج شورای ثبت ملی آثار تاریخی‌فرهنگی منقول، غیرمنقول و دفاع مقدس در این استان، از برنامه‌ریزی برای آماده‌سازی و ارائه ۱۰۰ پرونده ثبتی دیگر تا پایان سال خبر داد و تأکید کرد که افزایش تعداد آثار ثبت‌شده نباید به کاهش کیفیت علمی و مستندات کارشناسی پرونده‌ها منجر شود.
به‌گزارش روابط‌عمومی اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خوزستان، مریم کایدانی با اشاره به برگزاری موفق شورای ثبت ملی آثار تاریخی‌فرهنگی منقول، غیرمنقول و دفاع مقدس در استان، این رویداد را گامی مهم در شناسایی، مستندسازی و معرفی ظرفیت‌های متنوع میراث فرهنگی خوزستان دانست.
او با ارزیابی مثبت نتایج این دوره از شورای ثبت اظهار کرد: برگزاری این شورا علاوه بر بررسی پرونده‌های واجد ارزش، زمینه توجه تخصصی‌تر به گونه‌های مختلف میراث فرهنگی و شناسایی ظرفیت‌های کمتر معرفی‌شده استان را فراهم کرد. یکی از ویژگی‌های این دوره، توجه هم‌زمان به آثار معماری و باستان‌شناختی، اشیای تاریخی و میراث مرتبط با دفاع مقدس بود که نشان‌دهنده نگاه جامع‌تر به مفهوم میراث فرهنگی است.
کایدانی با بیان اینکه خوزستان از تنوع گسترده‌ای از آثار تاریخی و فرهنگی برخوردار است، افزود: در انتخاب آثار برای طرح در شورای ثبت، شاخص‌هایی همچون قدمت، اصالت تاریخی، ارزش‌های معماری و هنری، اهمیت باستان‌شناختی، جایگاه اثر در تحولات تاریخی و اجتماعی، ارزش‌های هویتی و فرهنگی و ضرورت حفاظت از آن مورد توجه قرار می‌گیرد.
او ادامه داد: در خوزستان، آثاری که بازتاب‌دهنده پیشینه تمدنی، نظام‌های تاریخی آب، تحولات شهرسازی، الگوهای استقرار انسانی و مبادلات فرهنگی هستند، از اهمیت ویژه‌ای برخوردارند و شناسایی و ثبت آن‌ها می‌تواند به شناخت دقیق‌تر تاریخ و هویت این سرزمین کمک کند.
مستندنگاری علمی؛ پیش‌شرط ورود آثار به فرآیند ثبت ملی
مسئول دفتر ثبت و حریم آثار تاریخی خوزستان درباره فرآیند کارشناسی و پژوهشی آماده‌سازی پرونده‌های ثبتی گفت: پرونده‌های ثبتی بر اساس مطالعات تاریخی و میدانی، بررسی ویژگی‌های فنی و کالبدی، مستندنگاری تصویری، تهیه نقشه‌ها و اطلاعات مکانی و تکمیل مستندات کارشناسی آماده می‌شوند.
او با تفکیک الزامات ثبت آثار منقول و غیرمنقول توضیح داد: در آثار غیرمنقول، شناخت عرصه و بررسی ضرورت تعیین حریم اهمیت دارد و در آثار منقول نیز احراز اصالت، منشأ تاریخی، مشخصات فنی و هنری و وضعیت نگهداری و مالکیت باید مورد بررسی قرار گیرد. رویکرد دفتر ثبت این است که پرونده‌ها پیش از ارائه به شورای ثبت، از پشتوانه علمی و مستندات کافی برخوردار باشند.
کایدانی ثبت ملی را یکی از ابزارهای مهم قانونی برای حفاظت از آثار تاریخی و مقابله با تخریب و تعرض دانست و بیان کرد: ثبت ملی علاوه بر تثبیت جایگاه قانونی اثر، امکان هماهنگی مؤثرتر با دستگاه‌های اجرایی، شهرداری‌ها، دهیاری‌ها و مالکان را فراهم می‌کند و می‌تواند در جلوگیری از دخل‌وتصرف‌های غیرمجاز نقش مؤثری داشته باشد.
او با تأکید بر اینکه ثبت ملی به‌تنهایی ضامن حفاظت از آثار نیست، افزود: این فرآیند باید با پایش مستمر، تعیین ضوابط حفاظتی، پیگیری حقوقی و برنامه‌ریزی برای مرمت و احیا همراه باشد. در این مسیر، رعایت حقوق قانونی مالکان و بهره‌برداران نیز مورد توجه قرار دارد.
آماده‌سازی ۱۰۰ پرونده ثبتی دیگر تا پایان سال
مسئول دفتر ثبت و حریم آثار تاریخی خوزستان در ادامه از برنامه این دفتر برای آماده‌سازی پرونده‌های جدید ثبتی خبر داد و گفت: در ادامه برنامه‌های ثبتی استان، آماده‌سازی تعدادی پرونده دیگر تا پایان سال در دستور کار قرار گرفته است که این پرونده‌ها می‌توانند طیف متنوعی از آثار شامل بناها و محوطه‌های تاریخی، عناصر معماری و شهرسازی، تأسیسات و سازه‌های آبی، آثار صنعتی، اشیای تاریخی، میراث طبیعی و میراث دفاع مقدس را دربرگیرند.
او درباره نحوه اولویت‌بندی این پرونده‌ها توضیح داد: اهمیت تاریخی و فرهنگی، وضعیت حفاظتی، احتمال آسیب و تخریب و میزان آمادگی مستندات از جمله معیارهایی هستند که در اولویت‌بندی آثار مورد توجه قرار می‌گیرند. تأکید ما بر این است که تحقق هدف کمی در ثبت آثار، به هیچ عنوان نباید موجب کاهش کیفیت علمی پرونده‌ها شود.
شناسایی ظرفیت‌های تاریخی در مناطق روستایی و کمتر برخوردار
کایدانی با اشاره به گستردگی جغرافیایی خوزستان و پراکندگی آثار تاریخی در شهرستان‌های مختلف استان، گسترش شناسایی ظرفیت‌های کمتر شناخته‌شده را از اولویت‌های دفتر ثبت و حریم آثار برشمرد و گفت: یکی از برنامه‌های اصلی ما، شناسایی ظرفیت‌های تاریخی در تمامی شهرستان‌های استان، به‌ویژه مناطق روستایی و کمتر برخوردار است.
او نقش ادارات شهرستانی، پایگاه‌های میراث ملی و جهانی، کارشناسان، پژوهشگران و جوامع محلی را در این زمینه مهم ارزیابی کرد و افزود: شناخت بومی ساکنان مناطق می‌تواند به معرفی بناها، محوطه‌ها، سازه‌های تاریخی و عناصر فرهنگی کمتر شناخته‌شده کمک کند. البته تمامی پیشنهادها پس از بررسی میدانی و کارشناسی وارد فرآیند تهیه پرونده خواهند شد.
توجه به آثار منقول و اشیای تاریخی در موزه‌ها و مجموعه‌ها
مسئول دفتر ثبت و حریم آثار تاریخی خوزستان همچنین درباره ثبت ملی آثار منقول، به‌ویژه اشیای تاریخی موجود در موزه‌ها، مخازن و مجموعه‌های مختلف، اظهار کرد: با توجه به پیشینه غنی باستان‌شناختی خوزستان، شناسایی و مستندسازی اشیای تاریخی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.
او افزود: بررسی سوابق تاریخی، اصالت‌سنجی، شناسایی منشأ، مستندسازی ویژگی‌های فنی و هنری و تعیین وضعیت نگهداری و مالکیت از جمله الزامات این فرآیند است.
کایدانی با اشاره به برخی دغدغه‌ها درباره ثبت ملی اشیای تاریخی متعلق به اشخاص و مجموعه‌های خصوصی تصریح کرد: ثبت ملی یک شیء تاریخی به معنای انتقال مالکیت آن به دولت نیست و حقوق قانونی مالکان و دارندگان آثار در چارچوب ضوابط مربوط محفوظ خواهد بود.
میراث دفاع‌مقدس؛ بخشی از هویت تاریخی خوزستان
او در بخش دیگری از این گفت‌وگو به ظرفیت‌های خوزستان در حوزه میراث دفاع مقدس اشاره کرد و گفت: خوزستان به دلیل نقش تاریخی و راهبردی خود در دوران جنگ تحمیلی، ظرفیت‌های ارزشمندی در این حوزه دارد. شهرهایی همچون خرمشهر، آبادان، دزفول، سوسنگرد و هویزه و مناطق عملیاتی استان، بخش مهمی از تاریخ مقاومت و مشارکت مردم در دفاع از سرزمین را در خود جای داده‌اند.
کایدانی با تأکید بر اینکه شناسایی و ثبت میراث دفاع مقدس نباید صرفاً به یادمان‌ها محدود شود، خاطرنشان کرد: مکان‌های مرتبط با رویدادهای تاریخی، بناها، آثار مادی، تجهیزات، اسناد و شواهد کالبدی و فرهنگی نیز در این چارچوب مورد توجه قرار دارند و مستندسازی معتبر و بررسی دقیق پیشینه تاریخی، مبنای اصلی اقدامات ثبتی در این حوزه است.
دعوت از خبرنگاران و فعالان فرهنگی برای معرفی آثار کمتر شناخته‌شده
مسئول دفتر ثبت و حریم آثار تاریخی خوزستان با تأکید بر اهمیت مشارکت اجتماعی در شناسایی میراث فرهنگی گفت: در کنار ظرفیت کارشناسی و پژوهشی، مشارکت خبرنگاران، فعالان فرهنگی و مردم محلی می‌تواند دامنه شناسایی آثار را گسترش دهد. بسیاری از ظرفیت‌های تاریخی، به‌ویژه در مناطق روستایی و شهرهای کوچک، از طریق شناخت و اطلاعات بومی قابل شناسایی هستند.
او ادامه داد: دفتر ثبت آثار از پیشنهادها و اطلاعات دریافتی استقبال می‌کند و پس از ارزیابی کارشناسی و احراز ارزش‌های تاریخی و فرهنگی، نسبت به پیگیری فرآیند مستندسازی و تهیه پرونده اقدام خواهد کرد.
ثبت ملی باید به حفاظت مؤثر و احیای آثار منجر شود
کایدانی در جمع‌بندی برنامه‌ها و چشم‌انداز دفتر ثبت و حریم آثار تاریخی خوزستان تأکید کرد: چشم‌انداز ما حرکت به سمت نظامی هدفمند برای شناسایی، مستندسازی، ثبت و حفاظت از میراث فرهنگی خوزستان است. در این مسیر، علاوه بر افزایش تعداد آثار ثبت‌شده، ارتقای کیفیت پرونده‌ها، تکمیل اطلاعات عرصه و حریم و تقویت پشتوانه‌های حقوقی و حفاظتی آثار دنبال می‌شود.
او خاطرنشان کرد: اعتقاد داریم ارزش واقعی ثبت ملی زمانی محقق می‌شود که ثبت یک اثر به حفاظت مؤثرتر، برنامه‌ریزی برای مرمت و احیا و معرفی شایسته ظرفیت‌های تاریخی و فرهنگی آن منجر شود.
مسئول دفتر ثبت و حریم آثار تاریخی خوزستان در پایان از حمایت‌ها و رهنمودهای مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خوزستان و معاونت میراث‌فرهنگی در پیشبرد برنامه‌های شناسایی و ثبت آثار قدردانی کرداو همچنین از رؤسا و کارشناسان ادارات شهرستان‌ها، مدیران پایگاه‌های ملی و جهانی و تمامی همکارانی که با مطالعات میدانی، ارائه اطلاعات و تهیه مستندات در آماده‌سازی پرونده‌های ثبتی مشارکت داشته‌اند، قدردانی کرد و افزود: فعالان میراث‌فرهنگی نیز در جلسات ثبت، پشتیبان آثار و محوطه‌ها بوده‌اند که از همراهی آنان سپاسگزاریم. بی‌تردید تداوم این همکاری و هم‌افزایی تخصصی، زمینه شناسایی و صیانت از بخش بیشتری از میراث ارزشمند خوزستان را فراهم خواهد کرد.
-720x559.jpg)
