رییس میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی دزفول با اشاره به گستردگی بافت تاریخی این شهر میگوید آمار خانههای تاریخی به دلیل پایش روزانه مدام در حال تغییر است، اما آنچه اهمیت دارد زنده ماندن نبض بافت است؛ نبضی که با مرمت، خاطره، آیین و حضور مردم همچنان میتپد.
بهگزارش روابطعمومی ادارهکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی خوزستان، حمیدرضا خادم با اشاره به وسعت بافت تاریخی این شهر اظهار کرد: در دزفول حدود ۲۴۴ هکتار بافت تاریخی داریم. تعدادی از خانهها در گذر زمان تخریب شدهاند و برخی نیز در دوره جنگ ساخته شدهاند. بسیاری از خانههای موجود در بافت دستخوش تغییرات شدهاند و بخشی از آنها توسط مالکانشان مرمت شدهاند.
رییس میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی دزفول افزود: تاکنون ۸۱ خانه در بافت تاریخی دزفول ثبتملی شدهاند، اما تعداد خانهها بسیار بیشتر از این رقم است و به دلیل پایش روزانه، امکان ارائه آمار صددرصدی وجود ندارد؛ چرا که وضعیت خانهها به صورت مداوم در حال تغییر است، مثلاً مشخص میشود چه تعداد از آنها همچنان سرپا هستند.
مرمتهای در حال تغییر و الحاق به عمارت قطب
او ادامه داد: بخشی از خانههایی که در حال مرمت هستند، در قالب طرح الحاق به عمارت قطب در بافت تاریخی دزفول تعریف شدهاند. به همین دلیل، آمار خانههای مرمتی همواره دستخوش تغییر میشود.
ثبت جهانی؛ از کپو تا پامنار
خادم درباره پروندههای ثبت جهانی این شهرستان گفت: دزفول به عنوان شهر جهانی صنایعدستی در رشته کپوبافی در یونسکو به ثبت رسیده و در حال حاضر نیز به دنبال ثبت جهانی روستای پامنار بهعنوان یک هدف گردشگری هستیم که خارج از محدوده شهری قرار دارد.
او اضافه کرد: در حوزه صنایعدستی دزفول علاوه بر کپوبافی رشتههای فاخری همچون خراطی نیز وجود دارد که نیازمند این هستند تا به واسطه رویدادهای مختلف به جهانیان معرفی شوند.
اولویت میراث فرهنگی؛ خانههای ثبت ملی
رییس میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی دزفول درباره اولویتهای این اداره توضیح داد: اولویت نخست ما حفظ خانههای ثبت ملی است و پس از آن خانههایی که دارای ارزش تاریخی هستند. در مورد خانههای ثبت ملی، خود میراثفرهنگی ورود مستقیم دارد و برای خانههای دارای ارزش تاریخی که ثبت نشدهاند، از راه سرمایهگذاران یا تشویق مالکان اقدام میکنیم.
او با تأکید بر حضور مستمر در بافت تاریخی گفت: ما عملاً شبانهروز در بافت حضور داریم و مالکان را به مرمت و حفظ خانهها تشویق میکنیم. وقتی مشوقها وجود نداشته باشد و مردم با ارزش قدمت خانهها آشنا نشوند، بعضاً میگویند بهتر است خانه را تخریب کنیم و چند طبقه بسازیم.
عمارت قطب؛ قلب تپنده بافت
خادم با اشاره به نقش اجتماعی بناهای تاریخی گفت: امروز کسی دلش نمیآید عمارت قطب را تخریب کند. این خانه زنده است، سرشار از خاطره؛ مردم دوستش دارند، در آن جشن میگیرند، مولودیخوانی و مرثیهخوانی برگزار میشود.
او افزود: وقتی چنین فضاهایی در بافت فعال باشند، نبض بافت تندتر میزند و تا زمانی که این نبضها به هم متصل باشند، قلب بافت تاریخی زنده میماند.
ضوابط ساختوساز؛ عین به عین گذشته
رییس میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی دزفول درباره محدودیتهای ساختوساز در بافت تاریخی گفت: در این محدوده محدودیت ارتفاع وجود دارد و مالکان نمیتوانند بیش از ضوابط تعیینشده بسازند؛ ارتفاع ساختمان باید مطابق کد ارتفاعی و حتی براساس نقشههای سال ۱۳۳۵ باشد؛ اگر بنا یکطبقه بوده، همان یکطبقه باقی بماند و اگر حیاطدار بوده، همان الگو حفظ شود.
او تأکید کرد: نما باید سنتی و با مصالح سنتی تعریفشده باشد و الحاقاتی مانند سرکش، شاب (سایهبان) و موارد مشابه ممنوع است؛ حتی اگر دیوار جدید باشد، باید به سبک قدیم اجرا شود.
حمایت مشروط؛ کاربری مهم است
خادم درباره حمایتها نیز گفت: حمایت ما مالی مستقیم نیست؛ اما اگر خانه کاربری اقامتی، خدماتی، پذیرایی یا فرهنگی داشته باشد و منجر به ایجاد اشتغال شود، حمایت میکنیم. اما اگر صرفاً برای سکونت شخصی بازسازی شود، کمک مالی تعلق نمیگیرد.
تحول دو ساله در بافت تاریخی
او در پایان خاطرنشان کرد: در دو سال گذشته واقعاً یک تحول در بافت تاریخی دزفول ایجاد شده و استقبال مردم از مرمت و احیای خانهها بهوضوح افزایش یافته است.
