با هدف ارتقای دانش بومی و ترویج اخلاق گردشگری، دوره آموزشی «توانافزایی جوامع محلی در مسیر گردشگری پایدار» و «کدهای رفتاری در گردشگری» به همت ادارهکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی خوزستان و با تدریس افسانه احسانی در روستای کاندیدای ثبت جهانی پامنار دزفول برگزار شد.
به گزارش روابط عمومی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خوزستان، دوره آموزشی با عنوان «توانافزایی جوامع محلی در مسیر گردشگری پایدار» در روستای پامنار برگزار شد.
این برنامه آموزشی به همت ادارهکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی خوزستان و با همکاری بخشداریهای شهیون و صراخیه و مؤسسه آموزش گردشگری سهند اعتماد اروند اجرا شد.
در این دوره، افسانه احسانی، پژوهشگر و مدرس حوزه گردشگری پایدار، بهعنوان مدرس دوره، در جمع مردم محلی به تبیین مفاهیم «گردشگری پایدار» و «اخلاق در گردشگری» پرداخت.
او ضمن اشاره به ظرفیتهای طبیعی و فرهنگی منطقه، بر اهمیت بازشناسی و حفظ میراث ناملموس از جمله باورها، رسوم و عناصر فرهنگی بومی تأکید کرد.
احسانی با بیان اینکه گردشگری پایدار نگاهی سیستمی دارد که در آن انسان، طبیعت و فرهنگ در ارتباطی متوازن قرار میگیرند، گفت: پامنار با طبیعت غنی و موقعیت منحصربهفرد خود در منطقهای شکار ممنوع و همچنین صراخیه با وجود ظرفیت بسیار غنی تالاب میتواند الگوی ارزشمندی برای تلفیق حفاظت محیطزیست با توسعه گردشگری باشد.
او همچنین با یادآوری ارزشهای کهن ایرانی همچون عدالت، صداقت و یاریگری که در متون قدیمی و فتوتنامهها وجود دارد، از لزوم زندهکردن این مفاهیم در رفتار گردشگران و فعالان بومی سخن گفت و افزود: گسترش آگاهی محلی نسبت به این ارزشها، زمینهساز توسعه پایدار و بازآفرینی محتوای فرهنگی برای جذب گردشگران خاص خواهد بود.
مدرس دوره در پایان ابراز امیدواری کرد که استمرار این آموزشها و افزایش مشارکت جوامع محلی، به ثبت پروندههای تازه در زمینه میراث ناملموس استان خوزستان و گسترش فعالیتهای گردشگری مسئولانه منجر شود.
روستای پامنار در ۲۵ کیلومتری شهر دزفول و در منطقه تاریخی شهیون، در حاشیه دریاچه سد دز و میان رشتهکوههای زاگرس قرار دارد؛ روستایی با طبیعت بکر، پیشینه تاریخی و فرهنگ بومی که امروز به یکی از متفاوتترین مقاصد گردشگری طبیعی جنوب کشور تبدیل شده است.
پامنار پیش از ساخت سد دز در دهه ۴۰ خورشیدی، یکی از آبادترین مناطق شمال خوزستان به شمار میرفت. وجود رودخانه دز، زمینهای حاصلخیز، باغهای خرما، چشمههای فراوان و موقعیت جغرافیایی ویژه، شرایط مناسبی برای زندگی و کشاورزی مردم منطقه فراهم کرده بود. با آبگیری سد دز بخش زیادی از روستاها و اراضی منطقه زیر آب رفت و بسیاری از ساکنان ناچار به مهاجرت شدند، اما بخشی از مردم با ساخت روستای جدید پامنار، زندگی و فرهنگ بومی خود را حفظ کردند.
امروز چشمانداز دریاچه سد دز، پوشش گیاهی متنوع، حیاتوحش ارزشمند و جاذبههایی مانند قلعه شاداب و آسیابهای قدیمی، پامنار را به یکی از زیستگاههای مهم طبیعی کشور تبدیل کرده است. یکی از مهمترین ویژگیهای این منطقه، حضور گونه ارزشمند و نسبتاً کمیاب «جغد ماهیخوار» است؛ پرندهای کمنظیر که مشاهده آن برای پرندهنگرها و عکاسان حیاتوحش اهمیت ویژهای دارد و هر سال علاقهمندانی از سراسر ایران و حتی چند کشور جهان برای دیدن و ثبت تصاویر این گونه به پامنار سفر میکنند. در کنار جغد ماهیخوار، گونههای متنوع دیگری از پرندگان نیز در اطراف دریاچه سد دز و ارتفاعات منطقه مشاهده شدهاند که همین تنوع پرندگان، پامنار را به یکی از مناطق جذاب برای پرندهنگری در جنوب کشور تبدیل کرده است. همچنین گونههایی مانند کل و بز نیز در ارتفاعات اطراف این روستا مشاهده شدهاند که بر اهمیت محیطزیستی و طبیعی منطقه افزوده است. حضور این گونههای جانوری، نشانهای از سلامت اکوسیستم و غنای زیستی پامنار به شمار میرود.
در کنار ظرفیتهای طبیعی، هنر سنتی «کپوبافی» مهمترین شاخص فرهنگی و اقتصادی این روستا محسوب میشود. زنان روستا با استفاده از گیاهان محلی، محصولاتی مانند سفره، زنبیل و ظروف سنتی تولید میکنند که امروزه علاوه بر بازارهای داخلی، به خارج از کشور نیز صادر میشود. حفظ این هنر بومی در کنار مهماننوازی مردم و توسعه اقامتگاههای بومی، از مهمترین ویژگیهای فرهنگی پامنار به شمار میرود.
وجود طبیعت بکر، تنوع زیستی، زیستگاه گونههای ارزشمند، ظرفیت بالای پرندهنگری، پیشینه تاریخی، فرهنگ بومی، صنایعدستی ریشهدار و توسعه گردشگری طبیعی، از مهمترین دلایلی است که روستای پامنار را به یکی از گزینههای مطرح برای ثبت جهانی روستاهای گردشگری تبدیل کرده است.
